Zapasy - w klamrze taktyki
Zapasy są jedną z najstarszych dyscyplin sportowych na świecie. Egipskie malowidła przedstawiające walczących mężczyzn pochodzą sprzed ponad 5000 lat. Zapasy były także jedną z największych atrakcji pierwszych, starożytnych igrzysk olimpisjkich w Grecji, w 776r. p.n.e.
W 1896 roku zapasy zostały wprowadzone do programu nowożytnych igrzysk olimpijskich (tylko styl klasyczny bez podziału na kategorie wagowe). Na igrzyskach olimpijskich w 1904 roku wprowadzono klasyfikacje zapasów, wyróżniając styl klasyczny - wywodzący się ze starożytności oraz styl wolny - mający swoje źródła w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych.
W stylu klasycznym, lub inaczej - grecko-rzymskim, chwyty i rzuty mogą być stosowane tylko przy użyciu rąk i wyższych partii ciała(powyżej bioder). Zabronione jest używanie technik nożnych. W stylu wolnym można atakować nogami oraz używać nóg do blokowania ataku. Z uwagi na to pozycja początkowa zawodników jest bardziej obniżona niż w stylu klasycznym. Jednym z przełomowych momentów dla tej dyscypliny był rok 2004, kiedy to na igrzyskach olimpijskich w Atenach po raz pierwszy uczestniczyły kobiety-zapaśniczki.
Zapasy to sport walki pomiędzy dwoma zawodnikami polegający na używaniu chwytów i rzutów bez używania ciosów. Jeden z zawodników nosi trykot czerwony, a drugi niebieski. Walka odbywa sie na macie o średnicy 9 metrów. Celem walki jest zwycięstwo poprzez: położenie przeciwnika na łopatki (tzw. tusz) lub uzyskanie przewagi technicznej (punktowej). Punkty (1, 2, 3 lub 5) przyznawane są za każdą skuteczną akcję.
Wygrana na punkty jest wówczas, kiedy zawodnik wygra:
a) dwie rundy z różnicą 6 punktów,
b) w dwóch rundach wykona akcję techniczną za 5 punktów,
c) jedną rundę wygra przez przewagę techniczną, a drugą rundę wygra akcją techniczną za 5 punktów.
Zawody na olimpiadzie trwają 3 rundy po 2 minuty każda i odbywają się w 7 kategoriach wagowych. Na koniec każdej rundy ogłaszany jest zwycięzca, a zawodnik, który wygrał dwie rundy jest ogłaszany zwycięzcą walki. W przypadku przewagi technicznej, sędzia powinien zawsze zapytać zawodnika, czy chce kontynuować walkę. Procedura ta nie obowiązuje w przypadku walk finałowych o 1-2 i 3-4 miejsce. Jeżeli wynik po upłynięciu regulaminowego czasu jest remisowy dochodzi do 30-sekundowej dogrywki, a w przypadku braku rozstrzygnięcia decyzje podejmuje 3 sędziów, którzy arbitrowali walkę. Jeden z nich to sędzia główny - prowadzi walkę na macie, drugi jest sędzią punktowym i ocenia walkę niezależnie od głownego arbitra. Trzeci sędzia roztrzyga spory między sędzią głównym a punktowym.
Zapasy to jedna z dyscyplin najbardziej harmonijnie rozwijających ciało człowieka. W przeciwieństwie do wielu sportów kładących nacisk tylko na jedna partię mieśni lub mających tylko jeden naczelny cel, np. wytrzymałość, zapasy są dyscypliną wszechstronną, w której tak samo ważna jest zarówno siła i szybkość, koordynacja i wytrzymałość, zwinność i gibkość. Bardzo często zdarza się, że zawodnik mniej silny zwinnością i przemyślaną taktyką może pokonać zawodnika silniejszego i bardziej wytrzymałego, ale za to mniej szybkiego. Dlatego do osiągnięcia mistrzostwa tak ważny jest obok treningu fizyzcznego, trening taktyczny. Łączenie pojedynczych chwytów w udane kombinacje wymaga wielu lat treningu i wypracowania zachowan automatycznych. Jednym z takich automatycznych zachowań jest takie przeprowadzanie ataku, w którym po zastosowaiu chwytu przed którym broni się przeciwnik, następuje chwyt o przeciwnym kierunku działania.
Zapasy to dyscyplina o dość rozbudowanym słowniku pojęć technicznych, używanych zarówno do opisu chwytów, jak i ćwiczeń treningowych. Przykładowo: haczenie to blokada nogą nogi przeciwnika; posadka - dociążenie nogi przeciwnika własnym ciężarem ciała, a kołyska to ćwiczenie usprawniające gibkość i elastyczność zawodnika.
Są też terminy, które zaczerpnęły swoje pochodzenie od konkretnych zawodników. Dżaksarow to przerzut przez barki, który swoją nazwę zawdzięcza zawodnikowi, który po raz pierwszy go wykonał. Jednak tak naprawdę sklasyfikować chwytów do końca po prostu się nie da. Chwytów jest tyle, co ich mistrzowskich, niepowtarzalnych wykonań, a każdy wybitny zawodnik wykonuje daną technikę w jedyny, charakterystyczny dla siebie sposób, jest to tzw. technika mistrzowska. Dlatego tak naprawdę do każdego wózka, rolady czy hamerloka, należałoby dodać autograf zapaśnika.
Maja Ziółkowska
