Koszykówka - sport zza wielkiej wody

Nowoczesna koszykówka powstała w grudniu 1891 roku. Jednak już w bardzo odległych czasach znane i propagowane były zabawy z piłką. Potwierdzają to egipskie płaskorzeźby przedstawiające zawodników rzucających piłką. Mimo, iż były to gry tylko dla przyjemności i miały one prostą formę, możemy je uznać za początek późniejszej koszykówki.

Gra w piłkę była również znana u Inków i Azteków. Piłki, jakimi grano były wykonane z liści i trawy, obszytych kawałkami skóry lub pęcherza. Gra polegała na wrzucaniu jej do koszy uplecionych z sitowia, które zawieszano na pniu, maszcie lub po prostu na drzewie. Zamiast koszy używano także obręczy lub celowano do otworu wydrążonego w kamieniu. W XV wieku w Pikardii, Bretanii i Normandii uprawiano grę zwana "soule", która przypomina koszykówkę. Polega ona na rzucaniu piłki do obręczy umocowanej na słupie. W Niemczech, w drugiej połowie XIX wieku, znana była gra o nazwie "korbball" polegająca na rzucaniu piłki do obręczy zawieszonych na słupach, ustawionych na końcowych liniach placu gry o wymiarach 70x35m. Jednakże wszystkie te gry były wolnymi zabawami, a ich rozkwit przypada na XIX wiek. Gry te rozwinęły się w Anglii i weszły do programu wychowania w tamtejszych szkołach. Były one uznawane przez pedagogów za dyscypliny mające wartości wychowawcze, wyrabiające poczucie zbiorowej odpowiedzialności, współzawodnictwa, a nade wszystko koleżeństwa umiejętności zespołowego współżycia.

W Ameryce rozwój wychowania fizycznego wśród młodzieży odbywał się poprzez system gimnastyki Jahna oraz metody szwedzkie. Jednakże nie zdały one egzaminu i na skutek wpływów angielskich zostały wyparte przez inne dyscypliny sportu. Gry zespołowe rozwijały się szczególnie w College'ach. Dyrektor jednego z nich (Springfield College w stanie Massachusetts) zauważywszy brak zainteresowania studentów dla takich dyscyplin jak gimnastyka czy marsze oraz ćwiczenia w czasie zimy w salach, polecił swoim instruktorom ułożenie nowej ciekawej i atrakcyjnej gry.

Konkurs wygrał James Naismith, który w grudniu 1891 roku przedstawił Radzie Pedagogicznej projekt gry opartej na wzorach gier ruchowych Indian amerykańskich. Pierwotne przepisy obejmowały 13 zasad, z których 5 dotrwało do dzisiejszych czasów. Pierwsza publikacja przepisów gry w koszykówkę wg(po wg nie stawia się kropki!) Naismith'a miała miejsce dnia 15 stycznia 1892 roku w szkolnym organie "The Triangle".

Pierwszy mecz pokazowy odbył się 2 marca 1892 roku. Koszykówka spotkała się z powszechnym uznaniem i entuzjazmem. Z całego kraju przychodziły do Naismith'a listy z prośbą o przysłanie przepisów gry. Koszykówka nie tylko była uprawiana przez mężczyzn. Grały w nią także kobiety za sprawą Clary Baer z Novcomb College w Nowym Orleanie, która zwróciła się do autora z prośbą o dostarczenie przepisów. Kobiecą koszykówkę zaczęto uprawiać w Smith College, w New York University oraz Temple Iowa Wesleyan zaś pierwszy oficjalny mecz rozegrały 4 kwietnia 1893 roku drużyny uniwersytetów California i Stanford.

Koszykówka szybko zyskała również popularność poza granicami Stanów Zjednoczonych: w Europie(Francja), Ameryce Południowej (Brazylia) czy Azji (Chiny, Japonia). Stało się to dzięki byłym studentom YMCA. Pierwszy mecz koszykówki na starym kontynencie odbył się w Paryżu w 1893 roku. Działalność wychowanków Springfield College oraz instruktorów YMCA, którzy zakładali ośrodki, doprowadziła po I wojnie światowej, a dokładnie dnia 18 czerwca 1932 roku, do założenia w Genewie Międzynarodowej Federacji Koszykówki (Federation Internationale de Basketball Amateur - FIBA). Tam też, w roku 1935, zorganizowano pierwsze Mistrzostwa Europy, zaś rok później koszykówka zadebiutowała w Berlinie na Igrzyskach Olimpijskich.

Do propagowania w obecnych czasach koszykówki przyczynia się Amerykańska Narodowa Liga Koszykówki - NBA, w której grają najlepsi koszykarze świata i jest ona marzeniem każdego zawodnika. Atrakcyjność turnieju koszykówki podczas Igrzysk Olimpijskich zwiększyło dopuszczenie do walki zawodowców i w 1992 roku w Barcelonie zadebiutowała amerykańska Dream Team z takimi gwiazdami jak Michael Jordan czy Magic Johson. Jak widzimy, koszykówka sto lat temu niewiele różniła się od jej obecnego wydania. Jedyna znacząca zmiana dotyczy, podobnie jak w innych dyscyplinach, sprzętu, jakiego używają zawodnicy . Koszykówka jest trzecią z omawianych dyscyplin i pochodzi ona z jeszcze innego kontynentu - Ameryka Północna - niż poprzednie (tenis - Europa, piłka nożna - Azja).

Karpiu

Bibliografia do wglądu u autora tekstu