Gimnastyka artystyczna kobiet
Sport w harmonii z muzyką
Historia gimnastyki artystycznej bierze swój początek z teorii ruchu ciała, którą promowali: francuski tancerz i baletmistrz Jean-Georges Noverre, oraz muzycy - Francois Delsarte i Rudolf Bode. Wierzyli oni, że taniec służy wyrażaniu siebie za pomocą ćwiczeń, które wykonuje nasze ciało. Zainspirowany tą myślą szwedzki poeta, Petere Henry Ling, stworzył w XIX wieku system ćwiczeń będących początkiem gimnastyki estetycznej, za pomocą której ludzie mogliby wyrażać swoje emocje poprzez ruch ciała.
Idea szybko rozprzestrzeniła się dalej, znajdując popularność we Francji i Stanach Zjednoczonych, gdzie zakładano szkoły promujące ruch wyrażający emocje. W 1880 r. Emil Dalcroze rozpowszechnił pojęcie rytmiki, jako formę treningu dla muzyków i tancerzy.
Z kumulacji wszystkich tych idei powstała w 1900 roku szwedzka szkoła gimnastyki artystycznej. W tym samym czasie Ernest Idla nadał każdemu ruchowi stopień trudności. Natomiast założona w 1929 roku przez Heinricha Medau szkoła nowoczesnej gimnastyki wypromowała użycie przyrządów.
Począwszy od lat 40. XX wieku gimnastyka artystyczna zaczęła rozwijać się najbardziej w ZSRR, będąc połączeniem tradycyjnego baletu i sportu. W 1962 r. Gimnastyka artystyczna została oficjalnie uznana przez Międzynarodową Federację Gimnastyczną za dyscyplinę sportową.
Z kolei oficjalną dyscypliną olimpijską została w 1984 roku w Los Angeles. Warto tu jednak nadmienić, że już w 1952 i 1956 roku w programie gimnastyki sportowej znalazła się konkurencja pod nazwą "ćwiczenia drużynowe z przyborem".
Gimnastyka artystyczna to sport polegający na wykonaniu układów akrobatyczno-taneczno-baletowych z przyrządami (piłka, skakanka, wstęga, obręcz para maczug) lub bez przyrządu.
Jest to bardzo wymagająca dyscyplina, łącząca kilka dziedzin sportowych, dlatego przygotowanie fizyczne i odporność psychiczna nie stanowią, tak jak w innych dziedzinach sportu, jedynego obszaru treningu. Poza odpowiednią budową ciała, wrodzoną gibkością i skocznością, niezwykle ważna jest muzykalność, poczucie rytmu i wrodzona płynność. Jest to jedna z nielicznych dyscyplin sportowych uprawianych w znacznej większości przez płeć żeńską w przedziale wiekowym 3-24 lata.
Układy choreograficzne na zawodach olimpijskich można podzielić na dwie grupy: indywidualne i zbiorowe. Indywidualne trwają od 75 do 90 sekund. Zawodniczki przygotowują 4 bądź 2 układy z wykorzystaniem (lub nie) wybranych przyborów. Układy zbiorowe wykonywane są przez 6 zawodniczek, które przygotowują dwa układy, każdy trwający 150 sekund.
Ważnym aspektem tej dyscypliny są limity wiekowe zawodniczek dopuszczonych do olimpiady. Obecnie w olimpiadzie mogą startować tylko zawodniczki które ukończyły 16 lat. Przeciwnicy limitów wiekowych twierdzą, że ten zawyżony wiek promuje starsze zawodniczki, nie pozwalając na przebicie się najmłodszym rywalkom. Z kolei zwolennicy limitu twierdzą, że jest on potrzebny, żeby najmłodsze zawodniczki nie były narażone na zbyt duży stres, wynikający z udziału w zawodach z dużo starszymi i bardziej doświadczonymi zawodniczkami.
Na ocenę układu składa się wartość techniczna i artystyczna. W 2005 r. wprowadzono nowy system punktacji po kontrowersjach na olimpiadzie w Atenach w 2004 r., kiedy to wybuchła dyskusja i dotychczasowy system punktacji został uznany za zbyt mało obiektywny.
Zwolennicy nowego systemu punktacji uważają, że jest on naturalnym etapem na drodze rozwoju gimnastyki artystycznej, jako sportu coraz bardziej wymagającego technicznie.
Uważa się, że nowy system punktacji jest sprawiedliwszy dla osób, które realizują trudny program ćwiczeń. Przeciwnicy zmian uznają, że nowy system punktacji w tak znacznym stopniu faworyzuje trudność ćwiczeń, że wartość artystyczna przestaje mieć znaczenie na tyle, że sport ten traci swój charakter dyscypliny artystycznej.
Jaka jest więc przyszłość gimnastyki artystycznej i czy dyscyplina ta będzie nadal nasuwać nam tak silne skojarzenia z baletem?
Maja Ziółkowska
